عباس قديانى
32
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
ارسلان خان را مىتوان نام برد . نيز - ايلك خانيان . آلافرنگ پسر گيخاتو ايلخان مغول . آلان ( Alan ) ناحيهاى است در قفقاز ، شمال ايران ، و مغرب درياى خزر و شهرهاى مهم آن را باكو ، گنجه ، شماخى ، دربند ، ايروان و نخجوان تشكيل مىدهد . آلانها قومى وحشى بودند كه برخى آنها را از نژاد سكاهها مىدانند و عدهء ديگرى آنها را آرياييهاى ايرانى مىدانند . آلانها كه در پشت كوههاى قفقاز ساكن بودند در 75 م . به آذربايجان و ارمنستان هجوم آورده ، و به غارت پرداختند و پس از سه سال غارت و خرابى بسيار به محل اوليه خود بازگشتند . آلب ارسلان فرزند چغرى بيك داود كه به دستيارى ابو على حسن بن على طوسى معروف به خواجه نظام الملك خود را شاه خواند و در 455 ه . به تخت نشست . وى فتوحات طغرل را دنبال كرد . ارمنستان و گرجستان و ابخاز را در سال 456 تسخير كرد و در سال 458 در هنگامى كه به مرو بازگشت پسرش ملكشاه را رسما به وليعهدى برگزيد . وى پس از جنگى عظيم با امپراتور روم شرقى « رومانس ديوجانس » ملازگرد ، اورفه و انطاكيه را تصرف كرد و با فتح ملازگرد بود كه استيلاى تركان سلجوقى بر آسياى صغير آغاز شد و به تدريج در آن ناحيه شعبهاى از سلاجقه كه سلجوقيان روم خوانده مىشوند جاى گرفتند و دولتى بزرگ تشكيل دادند . آل باوند آل باوند يا باونديان كه همهء آنان به اسپهبد ملك الجبال ملقب بودند ، خود را از اعقاب « به او » مىدانستند . اينان از اواخر عهد ساسانيان بر قسمتى از جبال طبرستان تسلط يافته بودند . پس از حملهء تازيان به ايران دايرهء نفوذ آنان كاسته شد تا در نتيجه اتحاد با آل قارون قدرتى براى مقابله با حكام عرب يافتند و خلفا ناگزير شدند با آنان مدارا كنند و به خراجى قانع شوند . از ميان خاندانهاى مختلف قديم طبرستان كه از جبال قارن تا رويان امارت داشتند آل باوند از همه قويتر بودند بهطورى كه در طبرستان سه بار به حكومت رسيدند . شهر ياران آل باوند كه در حقيقت حكومت آنان را يكى از حكومتهاى ملى ايران بايد ناميد تا سال 606 ه . در گيلان و طبرستان و قومى حكمرانى داشتند . باونديان به دست سلطان محمد خوارزمشاه از ميان رفتند . آل برمك : - برمكيان آل بويه - ديالمه ابو شجاع بويه پسر فناخسرو جد آل بويه كه نسبت خود را به مهرنرسى وزير بهرام گور مىرسانيد . از طايفه شرزيل آوند از اهالى قريهء كيا كليش در ديلمان بود و نخست به ماهيگيرى مىپرداخت . سپس شخصيتى يافته به خدمت ماكانكاكى سردار امير نصر سامانى درآمد و پس از مرگ وى در سپاه مردآويج زيارى داخل شد . بويه سه پسر داشت : على ، حسن و احمد كه نخستين در خدمت ماكانكاكى بود و سپس به مردآويج زيارى پيوست و از طرف او به حكومت كرج ابو دلف در بين همدان و اصفهان كه محل آن را با كرهرود اراك تطبيق كردهاند منسوب شد .